Gdynia Design Days 2026: Wystawa Formy Żywe Symbioza

Tegoroczne hasło Gdynia Design Days brzmi “Bliżej”. Organizatorzy festiwalu kierują uwagę na zmianę perspektywy, z tego, co odległe, wielkie i abstrakcyjne, na to, co znajduje się tuż obok nas: codzienne relacje, lokalne środowisko, najbliższą przestrzeń, małe gesty i realne działania. W świecie przeładowanym komunikatami, wizjami kryzysu i presją doskonałości, “Bliżej” proponuje zwrot ku temu, co dostępne, konkretne i możliwe do zrobienia już teraz. Nie chodzi o projektowanie idealnej przyszłości od zera, ale o uważniejsze przyglądanie się temu, z czego już korzystamy, jak żyjemy, jak poruszamy się po mieście, gdzie odpoczywamy, czym oddychamy i jakie relacje budujemy z otoczeniem.

W tym haśle wybrzmiewa także myśl o wspólnocie i współobecności. Miasto nie jest tylko układem ulic, budynków i infrastruktury. Jest siecią relacji, codziennych spotkań, miejsc przejścia, odpoczynku, rozmowy i poczucia przynależności. “Bliżej” oznacza więc również projektowanie bardziej uważne na człowieka, jego zdrowie, dobrostan, lokalność i rytm miejsca. Ale dla nas to hasło otworzyło jeszcze jedną, bardzo ważną perspektywę: bliskość wobec innych gatunków.

Właśnie dlatego hasło “Bliżej” tak naturalnie połączyło się w naszym myśleniu z ideą symbiozy. Jeśli mamy być naprawdę bliżej miasta, nie możemy widzieć go wyłącznie z ludzkiej perspektywy. Miasto jest także środowiskiem życia ptaków, owadów, jeży, dzikich zapylaczy i drobnych zwierząt, które współtworzą miejską bioróżnorodność, choć często pozostają niewidzialne. Są obok nas, w trawie, krzakach, koronach drzew, szczelinach murów, mikrolasach, parkach i ogrodach. Symbioza zaczyna się wtedy, gdy zaczynamy je zauważać.

Czym Są Formy Żywe: Symbioza?

Formy Żywe: Symbioza to artystyczno-edukacyjny projekt Stowarzyszenia Sztuki Użytkowej TWÓR, poświęcony relacji między designem, miastem i przyrodą. Prezentujemy obiekty na styku rzeźby i funkcji, które powstają z myślą o przestrzeni zewnętrznej i wspieraniu miejskiej bioróżnorodności.

Na pierwszy rzut oka mogą przypominać autonomiczne rzeźby, organiczne formy ogrodowe albo obiekty z obszaru sztuki użytkowej. Ich istotą jest jednak coś więcej niż forma. To obiekty, które mogą pełnić funkcję siedlisk dla dzikich zapylaczy, schronień dla jeży i drobnych zwierząt, poideł, karmników oraz punktów wodnych dla ptaków. Część z nich może także wspierać mikroretencję i lokalne utrzymywanie wilgoci.

W projekcie interesuje nas moment, w którym sztuka użytkowa wychodzi poza wnętrze i zaczyna realnie współtworzyć warunki życia w przestrzeni miejskiej. Zadajemy pytanie, czy obiekt artystyczny może być nie tylko piękny, ale też potrzebny. Czy może służyć nie tylko człowiekowi, ale również innym gatunkom. Czy design może być sposobem budowania delikatnej, codziennej symbiozy między mieszkańcami miasta, przyrodą i przedmiotami, które wprowadzamy do wspólnej przestrzeni.

Dlaczego symbioza?

Symbioza jest dla nas próbą przesunięcia uwagi. Zamiast myśleć o mieście wyłącznie jako przestrzeni zaprojektowanej dla ludzi, patrzymy na nie jak na złożony ekosystem. To, co dla człowieka bywa niewielkim fragmentem zieleni, dla owada może być całym światem. To, co dla nas jest krzakiem przy ścieżce, dla jeża może być korytarzem życia. To, co wygląda jak drobny punkt wodny, w czasie upału może stać się ważnym miejscem przetrwania dla ptaków.

W tym sensie “Bliżej” oznacza dla nas nie tylko bliskość człowieka z człowiekiem, ale też bliskość człowieka z otoczeniem. Z ziemią, wodą, cieniem, roślinami, owadami, ptakami i zwierzętami, które żyją obok nas. Chcemy pokazać, że troska o bioróżnorodność nie musi być abstrakcyjnym hasłem. Może przybrać konkretną formę: poidła, schronienia, siedliska, karmnika, obiektu zatrzymującego wilgoć albo rzeźby, która inicjuje rozmowę o tym, dla kogo właściwie projektujemy przestrzeń.

Nie chodzi nam o wielkie, spektakularne gesty. Interesują nas małe działania, które zmieniają sposób patrzenia. Obiekt ustawiony w ogrodzie, parku, na dziedzińcu instytucji czy w mikrolesie może stać się nie tylko elementem ekspozycji, ale także pretekstem do rozmowy o współodpowiedzialności. Może przypominać, że człowiek nie jest jedynym użytkownikiem miasta.

Sztuka użytkowa, która wychodzi poza wnętrze

Od początku działalności Stowarzyszenia TWÓR interesuje nas sztuka użytkowa rozumiana szeroko. Nie jako kompromis między sztuką a funkcją, lecz jako obszar, w którym funkcja może pogłębiać sens obiektu, a forma może wzmacniać jego oddziaływanie.

W Formach Żywych ta idea znajduje szczególne rozwinięcie. Obiekt użytkowy nie musi być neutralny, gładki i podporządkowany wyłącznie człowiekowi. Może mieć charakter, ręczny ślad, nieregularność i własną obecność. Może działać praktycznie, a jednocześnie opowiadać historię. Może być piękny, ale też świadomy. Może zadawać pytania o to, komu służy design i jakie życie wspiera.

W Symbiozie funkcja nie odbiera obiektom artystycznego charakteru. Przeciwnie, staje się częścią ich znaczenia. Poidło nie jest tylko poidłem. Może być rzeźbą w przestrzeni. Domek dla jeża nie jest tylko praktycznym schronieniem. Może być gestem uważności wobec gatunku, który coraz trudniej odnajduje się w przekształconym, podzielonym i pełnym barier mieście. Siedlisko dla dzikich zapylaczy nie jest tylko konstrukcją użytkową. Może być opowieścią o kruchości relacji, od których zależy także nasze własne życie.

Wystawa jako zaproszenie do uważności

Chcemy, aby Formy Żywe: Symbioza były nie tylko prezentacją gotowych obiektów, ale też zaproszeniem do innego patrzenia na przestrzeń miejską. Do zauważania tego, co małe. Do zadawania pytań o to, jak projektować ogrody, balkony, osiedla, parki, podwórka i instytucje kultury tak, aby były bardziej gościnne dla innych gatunków.

Czasami zmiana zaczyna się od bardzo prostych rzeczy: miski z wodą ustawionej w cieniu, niekoszonego fragmentu trawnika, szczeliny pozostawionej dla drobnych zwierząt, roślin przyjaznych zapylaczom, schronienia ukrytego pod krzewami. Wystawa pokazuje, że sztuka użytkowa może do tych działań dołączyć. Może nie tylko estetyzować przestrzeń, ale też uruchamiać wyobraźnię, edukować i tworzyć realne warunki współistnienia.

“Bliżej” w naszym rozumieniu oznacza więc powrót do uważności. Do relacji z miejscem, do codziennych gestów, do lokalnych ekosystemów i do odpowiedzialności, która nie musi być ciężka ani abstrakcyjna. Może być materialna, piękna, organiczna i dostępna. Może mieć formę rzeźby, która służy nie tylko nam.

Oprowadzania kuratorskie

Wystawie będą towarzyszyć oprowadzania kuratorskie prowadzone przez Katarzynę Szyc. Pierwsze odbędzie się 21 czerwca 2026 roku w godz. 13:00-14:00, a drugie 27 czerwca 2026 roku w godz. 13:00-14:00. Oba wydarzenia są dostępne dla wszystkich.

Podczas oprowadzań opowiemy o idei projektu, procesie pracy twórców i twórczyń, relacji między rzeźbą a funkcją oraz o tym, dlaczego obiekty wspierające bioróżnorodność mogą być ważnym polem dla współczesnej sztuki użytkowej.

Do zobaczenia w Gdyni, bliżej miasta, bliżej przyrody i bliżej tych form życia, które współtworzą naszą codzienność.